Wikipediadan təsadüfi məlumatlar :
This article includes a list of references, related reading, or external links, but its sources remain unclear because it lacks inline citations. (September 2025) |
In mathematics, a functional calculus is a theory allowing one to apply mathematical functions to mathematical operators.[1] It is now a branch (more accurately, several related areas) of the field of functional analysis, connected with spectral theory. (Historically, the term was also used synonymously with calculus of variations; this usage is obsolete, except for functional derivative. Sometimes it is used in relation to types of functional equations, or in logic for systems of predicate calculus.)
If is a function, say a numerical function of a real number, and is an operator, there is no particular reason why the expression should make sense. If it does, then we are no longer using on its original function domain. In the tradition of operational calculus, algebraic expressions in operators are handled irrespective of their meaning. This passes nearly unnoticed if we talk about 'squaring a matrix', though, which is the case of and an matrix. The idea of a functional calculus is to create a principled approach to this kind of overloading of the notation.
The most immediate case is to apply polynomial functions to a square matrix, extending what has just been discussed. In the finite-dimensional case, the polynomial functional calculus yields quite a bit of information about the operator. For example, consider the family of polynomials which annihilates an operator . This family is an ideal in the ring of polynomials. Furthermore, it is a nontrivial ideal: let be the finite dimension of the algebra of matrices, then is linearly dependent. So for some scalars , not all equal to 0. This implies that the polynomial lies in the ideal. Since the ring of polynomials is a principal ideal domain, this ideal is generated by some polynomial . Multiplying by a unit if necessary, we can choose to be monic. When this is done, the polynomial is precisely the minimal polynomial of . This polynomial gives deep information about . For instance, a scalar is an eigenvalue of if and only if is a root of . Also, sometimes can be used to calculate the exponential of efficiently.
The polynomial calculus is not as informative in the infinite-dimensional case. Consider the unilateral shift with the polynomials calculus; the ideal defined above is now trivial. Thus one is interested in functional calculi more general than polynomials. The subject is closely linked to spectral theory, since for a diagonal matrix or multiplication operator, it is rather clear what the definitions should be.
See also
[edit]- Borel functional calculus – Branch of functional analysis
- Continuous functional calculus
- Direct integral – Generalization of the concept of a direct sum in mathematics
- Holomorphic functional calculus – Branch of functional analysis
References
[edit]- ^ https://users.metu.edu.tr/baver/chapter5.pdf from Preface on page 8.
Further reading
[edit]- "Functional calculus", Encyclopedia of Mathematics, EMS Press, 2001 [1994]
External links
[edit]
Media related to Functional calculus at Wikimedia Commons
Kommunal ödənişləri qeydiyyatsız və sürətli həyata keçirin
Kommunal.az onlayn ödənişi asanlaşdırır. Onlayn Ödə, Ödəniş tarixçənizi yadda saxlayın, Hesablarınızı avtomatik ödəyin, Kartdan karta pul köçürün
Bakıda kommunal xidmətləri onlayn ödəmək 💳 ödəniş işıq pulu ödənişi ⚡️ mənzil və kommunal xidmətlər 💰 kirayə 🔒 təhlükəsiz ✅ Azərbaycanda istənilən bank kartından 📞 * 1919 | EPUL
“ASAN Kommunal” mərkəzləri bazar ertəsi - cümə günləri saat 09:00-dan-18:00-dək, şənbə günü isə saat 10:00-17:00-dək nahar fasiləsi olmadan fəaliyyət göstərir. “ASAN Kommunal” mərkəzlərində sənədlərin qəbulu həftənin beş günü saat 09:00-dan 17:30-dək, şənbə günü isə saat 10:00-dan 16:30-dək fasiləsiz həyata keçirilir.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 06 avqust 2008-ci il tarixli 2983 saylı sərəncamını həyata keçirmək məqsədi ilə Bakı şəhər İcra Hakimiyyəti Başçısı 02 fevral 2009-cu il tarixdə 45 saylı sərəncamla, Bakı şəhərinin inzibati ərazisində əmələ gəlmə mənbəyindən asılı olmayaraq, bütün bərk məişət tullantılarının daşınması və zərərsizləşdirilməsini Bakı şəhər İcra Hakimiyyəti Aparatı Mənzil Kommunal Təsərrüfatı Departamentinin İxtisaslaşdırılmış Sanitariya – Təmizlik və Kommunal Xidmətlər İdarəsinə həvalə etmişdir.
Hesab.az offers online payments for Mobile, Utilities, TV, Internet, Phone and many other services
Bank Ödənişləri - Online Kommunal Ödənişlər. İndi siz mobil, internet, sığorta, bank və kredit ödənişlərinizi asanlıqla online odeme formada edə bilərsiniz. Onlayn Odeme Sizə daha yaxın
Onlayn xidmətlər - Kredit, kommunal ödənişlər, eləcə də arayış və çıxarışların alınması. Banka gəlmədən Kapital Bankın online odeme xidmətindən banka gəlmədən yararlanın
Mobile operators · Bank Services · Insurance · Phone · Kommunal Services · Cable TV · Internet · Other · Entertainment.
Elektron pul kisəsinə saytdan və ya mobil proqram vasitəsilə daxil olun. "Kommunal ödənişlər" bölməsini seçin. Öz ödəniş kodunuzu və məbləği daxil edin.
Hökumət ödənişləri Bank xidmәtlәri Mobil operatorlar Telefon Kommunal xidmәtlәr İnternet TV Sığorta Təhsil Taksi və Çatdırılma Otellər və Turizm Әylәncә
Hökumət Ödəniş Portalı (HÖP) – ölkə iqtisadiyyatında nağdsız hesablaşmaların genişləndirilməsi və bütün regionlarda maliyyə xidmətlərinə çıxış imkanlarının artırılması məqsədilə Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı tərəfindən yaradılmışdır. Portal vasitəsilə mərkəzləşdirilmiş qaydada vergi, rüsum, icarə haqqı və digər büdcə ödənişlərinin, həmçinin kommunal, rabitə və başqa kütləvi xidmətlər üzrə ödənişlərin internet üzərindən ödəniş kartlarından, bank hesablarından istifadə edilməklə, həmçinin bankların və milli poçt operatorunun maliyyə xidməti nöqtələrində nağd qaydada toplanılması təmin edilmişdir.
Çoxfunksiyalı “ASAN ödəniş” sistemi cərimə, kommunal xidmət, kabel televiziyası, mobil operator, internet və digər ödənişləri qısa zamanda, təhlükəsiz və rahat şəkildə həyata keçirmək imkanı yaradır. Respublika daxilində geniş ərazini əhatə edən “ASAN Ödəniş” terminalları, həmçinin www.asanpay.az portalı və “ASAN Pay” mobil əlavəsi vasitəsilə istənilən xidmət üzrə heç bir məhdudiyyəti olmadan 24/7 ödəniş etmək mümkündür.
Bütün xidmətlər bir Ödəmə Nöqtəsində! Qeydiyyatdan keçərək istənilən xidmətlər üzrə ödəniş edin və bonus qazanın.
Portmanat.az - elektron pulqabı, onlayn ödəmə,kommunal ödənişlər, mobil ödəmə, hesab ödənişləri, tv ödənişləri, internet ödəmə
Son illərdə həyatımıza daxil olan elektron xidmətlərdən biri də elektron ödəniş sistemləridir. Bu ödəniş sistemləri malların, iş və xidmətlərin dəyərinin ödənilməsi, öz hesabından digər şəxsin hesabına pul vəsaitinin köçürülməsi üçün istifadə edilən ödəniş alətidir.
Bütün kommunal, mobil, elektron imza, dövlət, internet, sığorta, bank, Naxçıvan və digər ödənişlərini Smartpay üzərindən et
